Özgür Yazılım ve Linux Günleri 2016

Merhaba, geçtiğimiz hafta  Özgür Yazılım ve Linux Günleri'nin 15.'si düzenlendi. Benim de katıldığım 5. Özgür Yazılım ve Linux Günleri etkinliği oldu.  

Etkinlik, Bilgi Üniversitesi Santral Kampüsü'ndeydi. Etkinlik boyunca tek gözüme batan problem küçük bir alanda olmasıydı. Katılım oldukça fazla olduğundan sunum aralarında standları gezmek, kocaman bir toplulukla sohbet etmek bir miktar zorlaştı diyebilirim.

Her yıl olduğu gibi Çanakkale'den kalabalık bir ekiple oradaydık. ( +Necdet Yücel +Berk Güreken  +Gülşah Köse +yeliz taneroğlu  +Ayşe Melike Yurtoğlu +Kerem Hallaç +İrem Şendur +Feyza Yavuz +Kader Tarlan  +Burçin Akalın +Beyza Nur Esen ve berfin sarı)

Okulumuzun özgür yazılım gönüllüsü olan mezun öğrencileri ile de görüşüp sohbet etmek her zamanki gibi aşırı zevkliydi. [Yaşasın Kripton :)] Çok sık görüşemediğim ve sohbetini çok sevdiğim insanları böyle etkinliklerde görüp sohbet etmenin tadı da başka tabiki. \o/

Katıldığım ilk sunum, HackerSpace'den Barış Büyükakyol'un "Özgür Yazılım, Özgür Kültür" sunumuydu. Barış, özgür yazılım felsefesini ve neden doğru olanın bu yol olduğunu anlattı.

İkinci katıldığım sunum ise, bahsettiğim mezunlardan +Aydan Taşdemir'in (Reyiz)  "Pgbarman ile Posgresql Yedekleme" sunumuydu. Pgbarman, sistem yönetimi alanında kullanılan bir araç olduğundan ilgiyle dinledim. Bu araç için Aydan da bir özellik eklemiş. Sunumda bize bu özelliği de anlattı.

İkinci gün, katıldığım ilk sunum Necdet Yücel ve +Kaan Ozdincer 'in "Yine Yeniden Özgür Yazılım" sunumuydu. Evet özgür yazılım diyoruz, başkalarını da yanımıza çağırıyoruz fakat bunu yaparken neleri yanlış yapıyoruz, nelerin üzerinde durup bu çağırma işini doğru yapmalıyız soruların tüm cevapları sunumdaydı :) 

Örneğin, özgür yazılım lisansı ile lisanslanmış bir yazılıma açık kaynak diyerek, hiçbir lisansı olmayıp kodlarını görebildiğimiz yazılıma da açık kaynak diyerek yanlış yapıyoruz. "virüs yok", "bedava" diyerek de karşı tarafı yanlış taraftan ikna etmeye çalışıyoruz aslında. Şimdilerde özgür yazılım gibi görünen ama hiç de öyle olmayan yazılımlar için özgür yazılımı ve felsefesini doğru anlamalı, anlatmalı topluluğun temelini sağlam tutmalıyız. Topluluk herşeydir :) Umarım bu sunumu başka bir etkinlikte dinleme şansı bulursunuz.

Sonrasında +Halil Kaya  ve Fatih Kadir Akın(fkdev)'ın "Türkiye’de Hackathon Kültürü ve Özgür Hackathon’lar" sunumuna katıldım. Bu sunumda da Hack kültürünü, son zamanlarda gerçekleşen hacathonların temel felsefeden biraz uzaklaştıklarını ve aslında Hackathon kültürünün nasıl olması gerektiğini anlattılar.


Gelelim bizim "LibreOffice Geliştirme ve Yaygınlaştırma" toplantımıza :)
Toplantımız 2 kısımdan oluşuyordu. Öncelikle ekipten herkes gibi, ben de eylülden beri LibreOffice için nasıl özellikler eklediğimden bahsettim. Bu çalışmamın bana Mozilla tarafında nasıl bir kapı açtığını anlattım. Ekip oldukça kalabalıktı(13 kişi) ama süre azdı malesef. İçimizden arayüz ile ilgilenenlerin ne yaptıklarını sunuma eklemiştik. Merak edenler  buradan bakabilir.

2.kısımda da temel 2 soru üzerine konuştuk: "Geliştirme için bizden başka neden kimse yok, bu sayıyı nasıl arttırırız" ve "LibreOffice kullanımını nasıl arttırabiliriz?" Toplantıya katılamayıp buradan okurken bir fikri olan okuyucular da düşüncelerini paylaşırlarsa seviniriz :)

Etkinlikte bolca sticker topladığım, bir tane LoL tişörtü ve bardak altlığı edindiğim bilgisini ekleyeyim :)


Yazıyı bitirmeden önce Chris Stephenson hocayı da gördüğüme çok sevindiğimi söylemek isterim. Hoş kalın :)

28 Mart 2016

Posted In: bilgi, etkinlik, free sofware, istanbul, libreoffice, mozilla, oylg2016, Özgür yazılım

LibreOffice Ankara HackFest


Çanakkale'deki LibreOffice için yürütülen çalışmalar geliştirici ekibin de dikkatini çekti ve onların önerisiyle 30 Nisan - 1 Mayıs 2016 tarihlerinde Ankara'da ULAKBİM'in ev sahipliğinde bir hackfest düzenlenecek. Yurtdışından gelecek üç geliştirici ile LibreOffice geliştirmesiyle ilgilenenlerin katılabileceği bu etkinliğe katılmak isteyenlerin daha önce Aydın'da düzenlediğimiz çalışma atölyesi ile ilgili yazdıklarımızı okumaları iyi olabilir. Bu etkinliğin diğerinden farkı iletişimin İngilizce yapılacak olması. Diğer hackfestler gibi bunda da katılımcıların kodlama yapacakları, kritik noktaları danışabilecekleri geliştiricilerin bulunacağı bir etkinlik olacak.

Bu etkinliği mevcut çalışmalarımıza hız kazandırmak için bir fırsat olarak görürken yeni katkıcıları da aramızda görmek istiyoruz.

27 Şubat 2016

Posted In: ankara, etkinlik, Gezegen, hackfest, libreoffice

Avrupa’nın En Büyük Etkinliklerinden: FOSDEM


Bu yıl ilk kez Fosdem'e katıldım. Fosdem; Ocak ayında, Brüksel'de düzenlenen, 5000'den fazla katılımcısı olan (etkinlikte dağıtılan kağıtta 8000 yazıyordu), Özgür Yazılım ve Açık Kaynak dünyasının en büyük etkinliklerinden biri.

Fosdem gidip görmeyi çok istediğim etkinliklerden biriydi. Hazır vizem varken Fosdem'e katılmak harika olurdu ve öyle de oldu. Aslında Fosdem'de kısa konuşmaya başvurup, burs alarak katılmak gibi bir planım vardı. Google ve Fosdem'in sayfalarında burs verdiklerine dair bir şey göremedim. O süreçte bu konuşma üzerinden burslardan bahsedildiğini gördüm. Bir süre bekledikten sonra, listeye burs vermek isteyen bildiğiniz başka şirketler var mı? Ben bulamadım. diye yazdım. Fosdem'de gönüllü olarak çalışan Emanuil Tolev yardımcı oldu. Episkey Limited şirketi olarak bu yıl bir kişiye burs vermek istiyoruz dedi. Sonra özelden bir konuşma başlatarak bursu hallettik. Üstelik burs oldukça dolgundu (725€) ve geri ödeme şeklinde değil, etkinlikten önce aldım. Brüksel'de Cuma-P.tesi kalmayı istemiştim ama cuma gecesi ve pazar akşamı şeklinde oldu. Olsundu, etkinlik harikaydı :).

Kısa konuşma başvurum kabul edildi ama ben iptal ettim. Çünkü Outreachy sayesinde tanıdığım birkaç çekirdek geliştiricisiyle görüşme planı vardı ve aynı gün iki heyecanı kaldıramazdım :). Zaten Brüksel'de nefes almaya vaktim kalmadan geçeceği için bu konuşmayı başka zamana erteledim.

İlk gün ben olay mahallini kavrayıp, planladığım kişilerle görüşünceye kadar öğlen oldu. Etkinlik Brüksel Üniversitesi, ULB Kampüs'ünde birkaç binaya yayılmıştı. Binalar arasındaki mesafe çok fazla değil ama peş peşe sunumlara farklı binalarda girmeye yetecek kadar da değil.
İlk gün sunumlara yetişemiyorum yha diye bir miktar homurdandım ancak akşama kadar aynı binada olmaktansa arada başka binalara giderken temiz havayı solumak çok mantıklı :).

Yemek için H binasının ara geçişinden gidilebilen bir kafe var. Sandviçler 3€ ve büyük, ton balıklı olan çok güzeldi. Bir de kampüsün içerisinde karavanlarda satılan sandviç, kızartma, waffle ile yeme ihtiyacını karşılamak da mümkün. Aynı zamanda veganlar için açılan ayrı bir karavan var.

K binası ana bina, Main Track'ler orada yapılıyor ve büyük organizasyonların çoğu orada stand açıyor. Standlardan bardak, atkı, stres topu, polar hırka, havlu, şemsiye, çanta .. ne koymuşlarsa satın alarak organizasyonlara bağışta bulunabilirsiniz. Ben bursum bol olduğundan dilediğimce aldım diye düşünürken, Arda tüm standları topladı :). Arda, Open Media odasında sunum yaptı. Ben yine mükemmel zamanlamamla kaçırdım. Aslında kaçırmadım, ben gittiğimde kapının üzerinde kocaman FULL yazıyordu. Bir de Tuna arguman.org hakkında konuşma yaptı.

Fosdem'e yakın zamanlarda yapılan Fosdem Fringe adında bir oluşum var, farklı organizasyonlar kendilerine özel etkinlik düzenliyorlar. Gülçin Yıldırım Fosdem PGDay'de sunum yaptı, biz öncesinden Fosdem'de görüşmeyi planlamıştık. İlk günün akşamı etkinliğe katılan birçok Türkle görüşme fırsatım oldu. Bu da fotoğrafımız:

Sadece bu kadar değildik, ikinci gün üniversiteden arkadaşlarımla buluştum. Şu an Kartaca'da çalışan ekip, toplanıp Fosdem'e gelmişler. Onlarla görüşme fırsatı bulmak harikaydı. İkinci gün aynı zamanda Emanuil ile görüştüm. Bana burs vermiş olmaktan çok mutlu olduklarını söyledi.

Bunlar da etkinlikten aldığım tişörtler. Suse'li olanın üzerine sanırım PostgreSQL çantasının rengi geçti :(. Etkinlik günleri oldukça yağışlıydı, benim bile rengim geçmiş olabilir :p.


Bu da gördüğünüz gibi Perl'ün devesi :).


Katıldığım sunumlar ise pek az ama çevremi genişlettiğim bir etkinlik olduğu için hiç sorun değil. Benim hazırladığım program kayınca, katılmak istediğim sunumlarda da kocaman FULL yazınca Main Track'tekileri dinlemeye karar verdim. Ian Murdock'un anısına bir konuşma vardı, uçağa yetişmek için pazar öğleden sonra olmadığımdan katılamadım. Konuşmaların kayıtları aynı zamanda burada tutuluyor. Eski arşivlere bakmak isterseniz de burası.

Girdiğim sunumlardan en beğendiklerim, Libreboot ve Embedded POSIX OS oldu. Gnu Guile'ı çok merak ediyordum, baştaki sunumlara girmeyince sonradan katılmak biraz balıklama oldu. Gnu Guile bir programlama dili ve Fosdem'de organizasyonlar kendilerine Dev Room'lar ayırabiliyorlar. Gnu Guile'ın da bir odası vardı :).

Rspamd'yi tanıtan arkadaş projenin adımlarını çok güzel açıklamıştı. Fark ettim de, en çok alt seviye yazılımlarla ilgili şeyler dinlediğimde mutlu oluyorum.

Bir de aklınızda bulunsun, Brüksel'de taksiler çok pahalı. Gece on birde binip, 20 dk ancak yol gittik ve 50€ verdim. Gündüz de çok fark etmedi, 42€ verdim. Sonra sordum, lüks taksiye mi bindim acaba neden bu kadar pahalı? Tüm taksiler aşağı yukarı aynıymış. Dublin'de hava alanına gitmek için Air Coach'lar var ve 7-10€ arası. Taksiyle giderseniz hava alanı o kadar uzak olmasına rağmen merkezden tutan miktar 20€. Söyleyeceklerim bu kadar :p.

Fosdem, ücretsiz katılınabilen bir etkinlik. Eğer anahtar imzalamaya katılmayacaksanız etkinlik öncesi kayıt tarzı bir şey yapmanız gerekmiyor.

K ve H binasında Fosdem tişörtlerinden alarak ya da almadan Fosdem'e 25€dan başlayarak bağışta bulunabilirsiniz. Bu güzel etkinliğin bu şekilde devam etmesini istiyorsak, şirketler ya da bireyler olarak destekleyelim.

2 Şubat 2016

Posted In: brüksel, burs, etkinlik, fosdem, Gezegen, outreachy, Özgür yazılım

Packathon Nasıl Geçti?

Packathon 23 Ocak'ta Bahçeşehir Üniversitesi'nde gerçekleşti. Biz de Kripton'dan kalabalık bir ekiple oradaydık :)

Etkinlik süresince takım olarak ya da tek kişi herkes ortaya bir ürün koymaya çalıştı. Gün sonunda kısaca bu ürünler tanıtıldı ve oylama yapıldı. İlk üçe giren takımlar aşırılı hediyeler kazandı. (bknz)

Çanakkale ekibi olarak biz de projelerimiz için, aramızda paylaştırdığımız  görevleri bitirmeye çalıştık. Fotoğraftaki arkadaşlarla çalışıp ortaya birşeyler koymaya çalışmanın keyfi çok çok büyük. Uzun bir süreçten bahsetmiyorum belki, birkaç saat sadece ama benim için birsürü şey öğrendiğim, bolca eğlendiğim bir gün oldu.  
Etkinlikten sonra sohbeti pek güzel arkadaşlarla vakit geçirmek de ayrı güzeldi. Kayıtlara aşırı güzel bir gün olarak geçsin. Emeği geçen herkese teşekkür ederim, devamını bekleriz :) 

25 Ocak 2016

Posted In: etkinlik, istanbul, packathon

Balıkesir Özgür Yazılım Özgür Toplum Semineri

2 hafta önce +Necdet Yücel , +yeliz taneroğlu  ve +Gülşah Köse  ile birlikte Baubit'in (Balıkesir Üniversitesi Bilişim Topluluğu) misafiri olduk. 

Seminer 2 kısımdı. İlk kısımda Necdet hoca, özgür yazılımın ne olduğunu, özgür olmayan yazılımları kullanarak hangi yolu tercih ettiğimizi, neden  özgür yazılımın kullanılması gerektiği anlattı. Defalarca dinlememe rağmen yine ilk kez dinlediğim zamanki gibi keyifle dinledim bu sunumu :)

 İkinci kısımda da Yeliz ve Gülşah ile birlikte, bu yıl 14 kişilik çalıştığımız ekiple Libreoffice üzerine neler yaptığımızı anlattık. Okul haricinde özgür yazılım üzerine çalışmanın, iş hayatına atıldığında mezun öğrenciye nasıl yararları olacağından bahsettik.

Yeni arkadaşlar edindiğim, keyif aldığım bir seminer oldu. Bizi misafir eden Baubit ekibine teşekkür ederim. Görüşmek üzere..

11 Ocak 2016

Posted In: Baubit, etkinlik, özgür toplum, Özgür yazılım, seminer

LibreOffice Online için hata avcılığı

Geçen hafta düzenlediğimiz LibreOffice Android görüntüleyici için hata avcılığı etkinliğinde mevcut hata kaydı sayısını ikiye katladıktan sonra şimdi de henüz geliştirme aşamasında olan LibreOffice Online için 10 Ocak tarihinde benzer bir etkinlik düzenleyelim istiyoruz.


LibreOffice Online sunucu tarafında LibreOffice çalıştırmayı ve tarayıcı ile ona bağlanarak kullanmayı hedefleyen bir ürün. İsteyen burada tarif edildiği gibi sunucu sürümünü kurup deneyebilir. Android için bir apk dosyası hazırlamış olmamıza rağmen tanımadığımız neredeyse kimse hata avcılığına katılmadığı için sunucu sürümünü denemeniz için oldukça uzun sayılabilecek adımları takip etmenizi beklemeyeceğiz. Bu etkinlik için bir sunucu kurup denemek isteyenlere birer hesap açacağız.

LibreOffice'in bu heyecan verici ürününü deneyerek karşılaştığınız hataları ve iyileştirme isteklerinizi bugzilla'ya girmek isterseniz bana eposta göndermeniz yeterli olacak.

2 Ocak 2016

Posted In: bug hunting, etkinlik, Gezegen, libreoffice

LibreOffice Android Görüntüleyicisi için hata avcılığı

Bir yazılım projesine verilebilecek en önemli desteklerden biri de hata raporlamak. Geliştiriciler her ne kadar yazılımı testlerden geçirseler de bunu ancak sınırlı sayıda donanımla ve sistemle yapabiliyorlar. Hata raporlamak için bir programlama bilgisine sahip olmak gerekmemesi onu tüm kullanıcılar tarafından yapılabilir bir şey haline getiriyor. Raporlanacak şey bir yazılımı kullanırken karşılaşılan bir hata olabileceği gibi, yazılımın bir parçasının davranışında beklenen bir değişiklik veya yazılımla ilgili bir yenilik önerisi de olabilir.

Bu yıl Çanakkalede bir grubun LibreOffice geliştiricisi olmak için çalıştığını daha önce yazmıştım. Bu ekip 29 Aralık saat 13:00'da LibreOffice Android Görüntüleyici sürümü için bir hata avcılığı etkinliği düzenleyecek. LibreOffice Windows, MacOS ve GNU/Linux üzerinde belge oluşturmak için kullanılabilirken Android üzerinde sadece belge görüntüleyici olarak çalışıyor. Bu ürünün mümkün olduğunca az hatayla ve çok özellikle çalışabilmesi için hata kaydı girilmesinin önemi çok büyük.


Eğer siz de Android kullanıyorsanız ve LibreOffice için bir şeyler yaptım demek isterseniz sizi de bekleriz. Elbette hata kaydı girebilmek bu gün ve saatle kısıtlı değil ama birlikte iş yapmanın keyfi de başka ;) Bu tarihten önce Nasıl Hata Kaydı Açılır belgesini okumanız emeklerinizin boşa gitmemesini sağlayacağı gibi çalışmanızın verimini de arttıracaktır. LibreOffice için Android uygulamasını marketten indirmek yerine bizim son halinden oluşturduğumuz geliştirme sürümünü kullanmanızı öneriyoruz.

Bu tarihte protonları çarpıştırmayacaksanız siz de katılın ;)

27 Aralık 2015

Posted In: android, bug hunting, etkinlik, Gezegen, libreoffice

Kadın bilişimci etkinlikleri hakkında

Geçen pazar WomenTechmakers İstanbul etkinliğine katıldım. Yaklaşık 60 kadar kadın bilişimcinin konuştuğu, deneyimlerini ve bilgilerini paylaştığı etkinliğe katılım hayli yüksekti.

Her türlü örgütlülüğü faydalı bulur ve desteklerim. Yakın ilgi alanlarına sahip insanların bir araya gelmesinde hep fayda görürüm. İnsanların elbette kendilerine yakın buldukları gruplarla birlikte olmalarını da aklı başında herkes kabul eder sanırım. Konuya böyle bakınca kadın bilişimci etkinliklerini de gerekli ve faydalı buluyorum. Bu etkinlikten önce de bir çok benzer etkinliğe katılmış ve çokça kadın çalışma arkadaşı buralarda konuşmuş biri olarak katılmadığım bir noktayı yazmak istiyorum.

Toplumun her alanında kadınların hakettikleri yerde olmadıklarını biliyoruz. Sistem kadınları ya ucuz iş gücü olarak kullanmak ya da çocuk doğurup onlara bakan evinin kadını olarak görmek eğiliminde. Benim dinlediğim, konuştuğum kadınların (ve erkeklerin) önemli bir bölümü yaşadıkları sorunu bir sistem sorunu olarak görmüyorlar. Sorunu doğru tespit edemeyince çözümle ilgili de kafalar büyük oranda karışık oluyor tabi. Elbette konuşmalarını ufuk açıcı bulduğum kadınların sayısı da az değil ama bahsettiğim grup da çok kalabalık.

Kadınların aslında bilişim dünyasınında ne kadar iyi işler yapabileceklerini anlatırken konunun biyolojik taraflarına girmeleri ve vay efendim erkekler beyninin şu tarafını şöyle kullanıyormuş, şunları salgılıyormuş gibi söylemlerde bulunmalarını çok garipsiyorum. Bilişim sektörü güç gerektiren bir alan olmadığından (hoş gerektirse ne olacak; 193 kilo kaldıran kadın var) kadınların durumlarına itirazlarını sistemin kendilerine biçtiği rolü kabullenerek yapmaları bir sonuca varmalarını engelliyor bence. Aşağıda bu etkinliğin konuşmacılarından birinin konuşmasını tanıtımı var.


Kadınların yaşadıkları haksızlıklara itirazları sırasında 'biz doğurabiliyoruz ya, bunu mu yapamayacağız' demelerini bir kaç açıdan sakıncalı buluyorum. Bir kere bunu söylemek kadın olmayı anne olmakla özdeşleştirmiş oluyor ve doğurmamayı seçen, henüz doğurmamış olan veya doğuramayacak olanları kendinden görmemiş oluyor. İkinci olarak biyolojik olarak kadın vücuduyla doğmamış ama kendini kadın hissedenleri dışlamış oluyor bu tavır. Zaten birinin sadece doğurabildiği için bilgisayardan anlayabileceğini düşünmesini gerçekten aklım almıyor.

Bir de özgür yazılım dünyasında kadınlara bakış nasıl diye bakalım ve yazıyı uzatmayayım istiyorum. Aşağıdaki ekran görüntüsü kadınları özgür yazılım dünyasına katılmaya teşvik etmek için düzenlenen Outreach Program for Women ana sayfasından. Bakalım sadece kadınlar için düzenlenen bu etkinliğe kimlerin katılabileceği nasıl tarif edilmiş.


İki yaklaşımın farkı yerli ve yabancı olmasında değil elbette. Soruna iki farklı bakış, kadının bile iki farklı tarifi demek oluyor aslında. Cinsiyete, ırka, dine veya başka bir şeye göre ayrımcılığın olmadığı, sadece yaptığınız işin konuşulduğu özgür yazılım dünyasına bekleriz ;)

17 Mart 2015

Posted In: etkinlik, Gezegen, istanbul, opw, Özgür yazılım

Richard Stallman – Telif Hakları Sunumu

Bu sene Stallman Türkiye'ye geldi. İstanbul'da iki sunum yaptı ve Bilmök'te bir sunum daha yapacak. Etkinlik hakkında bilgi için buraya bakabilirsiniz.

Ben Sabancı Üniversitesi'nde yapılan Telif Hakları konuşmasına katıldım. İlk defa bu kadar büyük bir insanın yaptığı konuşmaya katıldım, çok mutluyum. İstanbul Avrupa tarafında oturmam ve etkinliğin Tuzla'da olması nedeniyle 09:30da yola çıktım ama olsun :). Sabah Kadıköy'de Gülçin ile buluşup servisle etkinliğe gittim. Bu kadar zaman sadece sosyal ağlardan konuşma fırsatı bulduğum insanlarla yüz yüze görüşmek de heyecanlı oluyor.

Etkinliğe muhtemelen kapılar kırılır, ortalık yıkılır düşüncesi ve Necdet hocayla (ve ekibiyle) daha fazla vakit geçirmek için bir saat erken gittim. Necdet hocayı ve arkadaşlarımı görme kısmı tamamdı ancak böyle bir etkinlikte dolup taşıp oturmaya yer olmaması gibi bir durum beklerdim, olmadı. Salon doluydu ancak yine de beklediğim hararet yoktu.

Stallman konuşurken "bu konuda en mantıklı böyle düşünebilirdi" düşüncesi aklımda oluştu. Aslında Necdet hoca da bize okulda yıllardan beri Stallman'ın felsefesinden, görüşlerinden bahsediyor. Stallman konuşurken "Necdet hoca da bize bunlardan bahsetmişti" şeklinde hatırladım. Stallman'ın bize bahsettiği noktalar:

- Özgürlük nedir? Özgürlük yazılım açısından nedir?
- Özgürlük kod içeriği şöyle olmalıdır, böyle güvenli olmalıdır, gibi şeyleri göz önüne almaz, kullanıcının onu değiştirebilmesi, dağıtabilmesi anlamına gelir
- Özgür olmayan yazılımlar oluşturulmamalıdır
- İnsanların sahip olduğu yazılımları paylaşma hakları ellerinden alınmamalıdır
- Eğer bir sistem içerisinde özgür olmayan başka yazılımlar da varsa o sistem özgürlüğünü kaybeder

Bunun dışında tersine mühendislik hakkında da güzel şeyler söyledi. Üniversitelerde ders olarak verilmesi gerektiğinden bahsetti. Bir de Torvalds hakkında da .. :(. Bu ara Linux Vakfı'nda staj yaptığımdan yine de öyle demesek mi şirinliğinde dinledim :). Torvalds'ın Gnu projesini de kullanarak bir çekirdek oluşturduğunu ve Gnu içerisinde bir boşluk oluşup Linux'un geliştirildiğinden bahsetti.

Etkinlik başlarında Gnu is not unix şakası oldukça döndü. Bu cümleyi ilk okuduğum zamanı dün gibi hatırlıyorum. 2. sınıftayken Gnu ne acaba diyip What is gnu yazdığımda gördüğüm ilk cevap Gnu is not unix olmuştu. O zamanlar çok yeni olduğumdan "hmmm .. Pek anlamadım, bir daha okuyalım, Gnu is not unix .. hmm ..". O halim de pek şirindi ;).

Etkinliğin sonlarına doğru Gnu peluş oyuncak açık artırmaya sunuldu ve sahibi elbette ki Necdet hoca oldu. Aslında yedi kişi bir Gnu'ya girsek de olabilirdi ama .. :).

Açık artırmadan sonra dinleyicilerin sorularına yer verildi ve soranların bir kısmı Stallman'ın aslında iddia etmediği şeyleri sanki Stallman öyle düşünüyormuş gibi sordu. Düşünceler hakkında böyle düşünmek de yanlış olmaz mı, ya da şöyle düşünebilir mi şeklinde sorulmasını anlarım ama salonda ben haklıyım şeklinde yapılan konuşmalar vardı. Stallman'ın buna verdiği cevap beni dinlemeye gelenler bana katılmayabilir ne yapabilirim oldu :).

Etkinlik çıkışında Necdet hoca ve öğrenci/mezun grup birlikte vakit geçirdik. Dün Kaan'ın da söylediği gibi ben biraz neşe saçmış olsam da çok güzel bir gündü. Aşağıda etkinlikten fotoğraflar, Stallman ile topluca fotoğraf çektirdik :)





1 Mart 2015

Posted In: etkinlik, Gezegen, gnu, linux, Özgür yazılım, richard stallman, sunum, telif hakları, torvalds, unix

LaborComm 2014’te Düzenlediğimiz Paneldeki Sunuşum

Uluslararası İşçi ve İletişim Konferansı (LaborComm) [1], 2010 yılından bu yana Ankara Üniversitesi İletişim Fakültesi’nin [2] yürütücülüğünde düzenlenen ve bence oldukça önemli tartışmaların yürütüldüğü, dolu dolu geçen bir konferans. Bu yıl 5. kez düzenlendi. İlk kez geçen yıl dinleyici olarak katılabilmiştim LaborComm’a ve birçok oturumda epey bilgi edinmiş, tartışmalardan faydalanmıştım.

LaborComm 2014’ün teması, geçtiğimiz birkaç yılda dünyada ve Türkiye’de ortaya çıkan direniş hareketlerinin etrafında şekilleniyordu. Çağrı metninden [3] alıntılayacak olursam:

“Geçtiğimiz birkaç yıl tüm dünyada ve Türkiye’de toplumsal hareketlerin yükseldiği ve bu çerçevede iletişim ve iletişim ağlarının önem kazandığı bir dönem oldu. Egemenler interneti artık sadece yeni birikim stratejilerinin ayrılmaz bir parçası olarak değil, aynı zamanda kendi egemenliklerine yönelen büyük bir tehdit olarak da görmeye başladılar. Bu çerçevede internet üzerindeki izleme faaliyetlerinin giderek tırmandığı açığa çıkarken, internetin sınırlandırılmasına yönelik düzenlemeler de giderek daha fazla gündeme geliyor. Ancak diğer yandan internet üzerindeki görece özgür alanların sınırları genişliyor ve buralardaki iletişim ve örgütlenme kent meydanlarında somutlaşıyor. LaborComm 2014, bu alanda yaşanan deneyimlerin bilgisini üretmeyi ve ileriye dönük olarak emeğin ve iletişimin özgürleşim olanaklarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bunun yanı sıra düzenlenme amacına uygun olarak iletişim ve emeğin kesiştiği tüm alanlara ilişkin çalışmaları beklemektedir.”

Tahmin edilebileceği gibi, Gezi Direnişi ile ilgili epeyce bildiri vardı, programdan da görülebilir. Biz de, hem Gezi Direnişi’ni, hem de özgür yazılımı, özgür İnternet’i ve özgür iletişimi önemseyen 4 bilişim emekçisi (İzlem Gözükeleş, Taylan Özgür Yıldırım, Oktay Dursun ve ben) olarak bu yıl konferansta bir panel düzenlemeyi önerdik. Konferans yürütücüleri fikre olumlu yaklaştılar ve böylelikle konferansın kapanış oturumunu kapmış olduk. Oturum başkanımızın da şu an iletişim alanında akademik çalışmalarını yürüten ama özünde bizler gibi bilgisayar mühendisi olan Doç. Dr. Funda Başaran Özdemir olmasıyla biraz daha rahatladık:)

Panelimizin başlığını “Direniş Kendi İletişim Kanallarını Oluştururken; Özgürlük, Yazılım, İnternet ve Emekçiler” olarak belirledik, her birimiz konunun farklı birer boyutunu ele almaya çalıştığımız birer sunuş yaptık. Sunuşların ardından salondan gelen soru ve katkılarla da tartışmayı genişlettik. Hem bizlerin izlenimi, hem de panel sonrası dinleyicilerden gelen geri bildirimlere dayanarak söyleyebilirim ki güzel bir panel oldu.

Konferansın bildiri kitapçığı şu anda hazırlanma aşamasında. Önümüzdeki birkaç hafta içinde yayımlanmış olacak sanırım, konferans web sitesinden e-kitap olarak da indirilebilecek. Bizim paneldeki sunuşlarımız konferansın diğer oturumlarındaki gibi akademik bildiri niteliğinde değildi, ama yine de panelde konuşulanların da bildiri kitapçığında yer almasının güzel olacağını söylediler bize. Ben de toparlayabildiğim kadarıyla yaptığım sunuşu genel hatlarıyla kısa bir metinde aktarmaya çalıştım. Aşağıda o metni bulabilirsiniz.

Panelde ilk sunuşu ben yapmıştım ve özgür yazılımı neden bu kadar önemsediğimizi kısıtlı zamanda hızlı biçimde anlatmaya çalışmıştım. Yaptığım sunuşun içeriğinin büyük bir kısmı, bir süredir farklı etkinliklerde yaptığım “Her Yer Linux Her Yer Özgür Yazılım” sunumumla[4] çakışmakla birlikte, o sunumda yer verip burada anlatmadığım ve burada olup onda olmayan bazı kısımlar da var.

Özgür Yazılımı Neden Bu Kadar Çok Önemsiyoruz?

Richard Stallman’ın bundan yaklaşık 30 yıl önce başlattığı özgür yazılım hareketi, artık başladığı noktanın çok ilerisinde. İnternet’in sağladığı yayılma olanağının da katkısıyla bugün dünyanın her yerinde çeşitli özgür yazılımları geliştiren, yaygınlaştıran, yerelleştiren, paylaşan ve kullanan insanlar, şirketler ve hatta devletler bulunuyor. İnternet’e bağlı herhangi bir cihazı kullanan bir kişi, kendi kullandığı yazılımlar özel mülk yazılım olsa bile bağlandığı web sitesi özgür yazılımlar aracılığıyla hazırlandığı ve sunulduğu için dolaylı yoldan da olsa özgür yazılımları kullanmış oluyor. Teknik yeterlilikleri ve üstünlükleriyle özgür yazılımlar bilişim alanında kolaylıkla vazgeçilemeyecek bir yer edinmiş durumdalar.

Öte yandan, özgür yazılımı bu kadar çok önemsememizin ve her fırsatta öne çıkarmamızın sebebi sadece sunduğu teknik olanaklardan kaynaklanmıyor. Tarihçesi, ortaya çıkış gerekçeleri ve gelişim süreci ele alındığında özgür yazılım meselesi, teknik bir tartışma olmanın çok ötesinde, politik bir mesele olarak karşımızda duruyor. Özgür yazılım hareketini başlatan ve günümüzdeki en önemli temsilcilerinden biri olan Richard Stallman, çeşitli söyleşilerinde bu durumu şöyle dile getiriyor:

“Özgür yazılım, sadece teknik bir mesele değildir. Aynı zamanda etik, sosyal ve politik bir meseledir. Sadece bilişim alanında çalışanları değil, toplumun her kesimini ilgilendirir. Düşünce özgürlüğü, ifade özgürlüğü, kişisel bilgilerin gizliliği gibi konularla doğrudan ilgilidir. ”

Richard Stallman’ın çizdiği bu çerçeve, aslında epey geniş bir alanı tarifliyor olsa da, politik bir mesele olarak özgür yazılımı bireysel ve toplumsal özgürlükler bağlamında tartışmanın tek başına yeterli olmadığını düşünüyoruz. Elbette özgür yazılımların yazılım alanında üretici ve tüketiciler olarak bizlere sağladığı özgürlükler çok büyük önem taşıyor, özellikle de çokuluslu yazılım ve donanım tekelleri ile devletlerin bu özgürlüklerimize saldırılarını yoğunlaştırdıkları bir dönemde olduğumuzu göz önünde bulundurduğumuzda var gücümüzle savunmamız gereken bir mevkide bulunuyorlar. Fakat özgür yazılımı politik bir mesele olarak tartışırken, çok daha temelde olan ve aslında bu özgürlüklerin de kaynağını oluşturan, özgür yazılımların hem üretim hem de tüketim süreçlerini de doğrudan etkileyen bir noktayı ele almak istiyoruz: Kamusal mülkiyet. Eğer özgür yazılımlarla özel mülk yazılımları birbirinden net bir şekilde ayırt edebiliyorsak bunu sağlayan şey teknik özellikler değil, üretilen yazılımın ve kaynak kodunun mülkiyetinin kime ait olduğudur. Özgür yazılım hareketi, hem üretilen bir ürün olarak yazılımın, hem de o yazılımın üretilmesini sağlayan üretim aracı olarak kaynak kodlarının mülkiyetini topluma vermesiyle bir devrim yapmıştır. Yazılımın ve kaynak kodunun mülkiyetinin toplumsallaştırılması; yazılım geliştirme pratiklerinden paylaşım yöntemlerine, yazılımların çoğaltılma (kopyalanma) özgürlüğünden istenilen amaç doğrultusunda özelleştirilebilme ve kullanılabilme özgürlüğüne kadar tüm üretim ve tüketim süreçlerinin piyasa ekonomisi koşullarından bambaşka koşullarda şekillendirilebilmesine olanak sağlamıştır. Böylelikle hem bireysel ve toplumsal özgürlüklerimiz korunabilmiş, hem de özgür yazılımlar özel mülk yazılımlar karşısında birçok teknik üstünlüğe sahip olabilmişler ve yaygınlıklarını artırabilmişlerdir.

Politik bir mesele olarak özgür yazılımı ele alırken dikkate aldığımız önemli noktalardan bir başkasını da özgür yazılım hareketinin ortaya çıkış süreci bize anlatıyor. Bu nokta, özgür yazılım hareketinin, yazılımın metalaşmasına karşı geliştirilmiş bir hareket olmasıdır. 1970’li yıllara kadar, Richard Stallman’ın da aralarında bulunduğu yazılım geliştiriciler (hacker’lar) geliştirdikleri tüm yazılımları birbirleriyle paylaşmakta, böylelikle hem birbirlerinden öğrenmekte hem de çözülmüş bir sorunu tekrar çözmekle uğraşmak (“tekerleği yeniden keşfetmek”) zorunda kalmamaktadırlar. Yazılımların ticari olarak alınıp satılması yaygın değildir, bilişim alanında sadece donanım bir masraf kalemi olmaktadır. Ancak 1970’li yıllardan itibaren bu durum değişmeye başlar, yazılımın da parayla alınıp satılabileceği fikri yaygınlaşır ve birçok yazılım firması kurulur. Bunun yanı sıra, bu firmalar ürettikleri yazılımların kaynak kodlarını “ticari sır” oldukları gerekçesiyle paylaşmamaktadırlar. Bütün bunlara duyulan tepki, özgür yazılım hareketinin başlatılmasında tetikleyici olmuştur.

Özgür yazılım hareketinin uygulamaya koyduğu önemli özelliklerden birisi, hem kamusal mülkiyetle hem de hareketin metalaşma karşıtı niteliğiyle bağlantılı olan, “üretimde özgürlük, tüketimde eşitlik” ilkesidir. Özgür yazılımların mülkiyeti topluma ait olduğu için toplumun her bireyi özgür yazılımlar üzerinde aynı haklara sahiptir ve onları dilediği şekilde kullanma (tüketme) özgürlüğü vardır. Dolayısıyla tüketimde eşitlik sağlanmıştır. Öte yandan, yazılımı kullanma karşılığında bireylerden herhangi bir karşılık beklenmez. Üretim sürecine katılıp katılmama konusunda her birey kendisi karar verebilir ve üretime katılmayan bireyler, tüketim haklarını kaybetmezler; üretime katılan bireylerle hâlâ eşit tüketim hakkına sahip olurlar. Üretime katılmak isteyen bireyler ise bu özgürlüklerini istedikleri zaman kullanabilirler çünkü üretim aracı olan kaynak kodlarının mülkiyeti topluma aittir, onlar da bu kaynak kodlarını kullanarak istedikleri şekilde yazılım geliştirebilirler.

Özgür yazılım üzerine bugüne kadar yapılan sosyal araştırmaların bir kısmı, üretime katılan yani özgür yazılımları geliştiren ve diğer yollarla (çeviri, test, hata bildirimi vs.) bunlara katkı sağlayan bireylerin neden bu sürece katıldıkları sorusuna odaklanmıştır. Piyasa ekonomisi şartlarının geçerli olmadığı bir ortamda, bireyleri çalışmaya ve üretime yönlendiren sebepler birçok kez sorgulanmıştır. Bu araştırmalar sonucunda ortaya konan birkaç sonuca kısaca değinelim. Bunlardan biri, özgür yazılım toplulukları arasında bir “hediye ekonomisi” oluşmasıdır. Bir başka sonuç, bazı bireylerin “kendilerini kanıtlama” güdüsüyle üretim sürecine katıldıklarıdır; özgür yazılımlar kamusal alanda (İnternet) geliştirildiği için bu bireyler burada bireysel teknik becerilerini sergilemekte ve piyasa ekonomisinin geçerli olduğu yazılım geliştirme süreçlerinde (özel mülk yazılım üreten şirketlerde) iş bulma şanslarını artırmaktadırlar. Bir grup yazılım geliştirici ise, öğrenme ve merak güdülerini tatmin etmek amacıyla üretim sürecinde yer almaktadırlar; zihinsel emeğin ortaya konduğu yazılım geliştirme pratiğinde sıklıkla çeşitli “bulmaca”larla karşılaşılmakta, bireyler bu bulmacaları çözmekten zevk almaktadırlar. Tüm bunların yanı sıra, bazı bireyler de toplumsal çıkarları gözeterek özgür yazılımların geliştirilmesine katkı sağlamaktadırlar. Elbette saydığımız bu gruplar birbirlerinden homojen olarak ayrışmamakta, üretime katılan bir birey bu gerekçelerden birkaç tanesini sahiplenebilmektedir.

Özgür yazılımların geliştirilmesi aşamalarında kullanılmakta olan ve zamanla çeşitli gelişmeler göstermiş olan üretim pratikleri, ağırlıklı olarak meselenin teknik yönü ile ilgiliymiş gibi görünse de, esasen özgür yazılımın politik yanıyla doğrudan ilişkilidir. Özgür yazılımların tamamına yakını İnternet üzerinde, kamuya açık platformlarda geliştirilmektedir. Sadece geliştirilen yazılım ve yazılımın kaynak kodları değil, aynı zamanda tartışma ve karar alma süreçleri de kamusal erişime açık olarak yürütülmektedir. Bir özgür yazılımın geliştirilmesine katkı veren, yani üretim sürecine katılan bireyler, e-posta listesi ya da forum benzeri iletişim ortamlarında yazılım geliştirme süreci ile ilgili fikir alışverişinde bulunurlar ve bu iletişim ortamlarının arşivleri kamusal erişime açık olarak İnternet ortamında saklanır. Böylelikle üretim sürecine katılmayan bireyler de yürütülen tartışmaları izleyebilir, zaman zaman da çeşitli şekillerde kendi görüşlerini ifade edebilirler. Tüm bu özellikleriyle özgür yazılım geliştirme sürecinin oldukça verimli işleyen bir kolektif üretim süreci olduğu söylenebilir.

Özgür yazılımın, burada kısa kısa ele almaya çalıştığımız bu özellikleri, bu hareketin 30 yılı aşkın süredir adım adım ilerleyen ve büyük başarılar kazanan bir hareket olmasını sağlamıştır. Etkileri sadece bilişim alanıyla sınırlı kalmamış, özgür yazılımın başarısından etkilenen başka birçok alanda benzeri özellikleri taşıyan örnekler ortaya çıkmıştır. En basit ve akla gelen ilk örneği, özgür yazılım geliştirme sürecine benzer bir üretim süreciyle kolektif bilgi birikiminin oluşturulduğu Wikipedia projesidir. Benzer şekilde sinema, müzik, edebiyat gibi alanlarda çeşitli yansımaları olmasının yanı sıra, bilişim sistemlerinde kullanılan çeşitli donanımların kolektif biçimde üretilmesini ve bu alandaki tekellerin ortadan kaldırılmasını amaçlayan hareketler de ortaya çıkmaya başlamıştır.

Altını çizmeye çalıştığımız şekilde, özgür yazılım meselesi bir “politik mesele” olmayıp sadece bir “teknik mesele” olsaydı, tahminimizce şimdiye kadar çoktan sonlanmış bir durumda olurdu ve hepimiz özel mülk yazılımlara muhtaç olurduk. Bilişim ve iletişim teknolojileri hayatımızın her alanına nüfuz ederken, birer bilişim ve iletişim tüketicisi ve üreticisi olarak bugün sahip olduğumuz bazı bireysel ve toplumsal özgürlüklerimizi de çoktan kaybetmiş, ya da tıpkı Gezi Direnişi’nde olduğu gibi bunları savunmaya çalışıyor olabilirdik. Panelimizin ana konusuyla özgür yazılımın birbiriyle ne kadar içli dışlı olduğunu anlamak için, özgür yazılımı anlatırken sıklıkla kullandığımız bazı anahtar sözcüklere bitirirken değinmekte fayda var: “Özgürlük”, “Paylaşmak”, “Dayanışma”, “Kamusallılk”, “Kolektif üretim”, “Eşit tüketim”. Gezi Direnişi’ne baktığımızda, aynı anahtar sözcüklerin orada da meselenin kalbinde olduğunu görebiliyoruz.

adilga

[1] http://laborcomm.org/

[2] http://ilef.ankara.edu.tr/

[3] http://laborcomm.org/cagri-metni-2014/

[4] İlgilenenler LKD Seminer Çalışma Grubu sitesindeki Seminer Notları sayfasında bulabilirler:

http://seminer.linux.org.tr/seminer-notlari/


14 Temmuz 2014

Posted In: etkinlik, gezi direnişi, laborcomm, lkd-gezegen, mülkiyet, Özgür yazılım, toplumsal mülkiyet

Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com